Wiesław Godzic – Znani z tego, że są znani. Celebryci w kulturze tabloidów.

Książka „Znani z tego, że są znani. Celebryci w kulturze tabloidów” to kolejny tom serii wydawniczej Popkultura i media wydany w 2007 roku w Warszawie. Jej twórcą jest prof. Dr hab. Wiesław Godzic – polski filmoznawca i medioznawca, autor m.in. Oglądanie i inne przyjemności kultury popularnej (1996), Telewizja jako kultura (1999), Rozumieć telewizję (2001), Telewizja i jej gatunki po „Wielkim Bracie” (2004). Redaktor prac zbiorowych i antologii poświęconych analizie dzieła filmowego, komunikacji wizualnej. Twórca i redaktor naczelny kwartalnika naukowego „Kultura Popularna” wydawanego od 2002 roku. Publikacja „Znani z tego, że są znani” kierowana jest do wszystkich czytelników interesujących się kulturą celebrities oraz ich barwnym stylem bycia.

Praca Wiesława Godzica inspirowana jest ludźmi o mianie „celebrities” i tym, jakie miejsce zajmują w mediach. Autor bada ich fenomen i stara się wyjaśnić związek celebrytów z kulturą tabloidową.

Właściwy tekst publikacji poprzedzony jest przedmową Zygmunta Baumana zachęcającą do refleksji o „ pozbawionych gustów niechlujnych wytworach medialnych” (Bauman, 2007, s. 7). Pod lupę zostają wzięte takie postacie jak Michał Wiśniewski, Doda, Edyta Górniak, Szymon Majewski, Mroczkowie, Kuba Wojewódzki, ale także politycy tacy jak Tomasz Lis czy Andrzej Lepper. Godzic pisząc swoją pracę opiera się na definicji celebrities, którą w 1961 sformułował Daniel Boorstin – „celebrity to osoba, która jest znana z tego, że jest znana”. Choć pojęcie to ma 51 lat – ani trochę nie straciło na znaczeniu – a nawet – dość je umocniło, uwypukliło; jest nadal aktualne. Rozważania na temat celebrytów ukazują stan polskiej kultury i polskiego społeczeństwa, które to na sławach potrafi się wzorować.

Rozdział pierwszy to klasyczny wstęp, delikatna próba zachęcenia czytelnika do refleksji nad popkulturą oraz streszczenie celów pracy. Rozdział drugi to ujęcie celebrities w oparciu o pojęcie wystosowane przez Boorstina. Rozdział trzeci podejmuje zagadnienia związane z kulturą tabloidową i jej wpływem na praktyki dziennikarskie; zawiera wątek związku celebrities, polityków, tabloidów i ludzi mediów. Godzic skupia się na Michale Wiśniewskim, którego uważa za wręcz wzorcowego celebrytę – pokazuje go jako mistrza autokreacji (wiele twarzy) oraz ukazuje jego świadomość mediów i faktu, jak bardzo potrafi owymi mediami manipulować.

Następnie opisane są programy kreujące nowych celebrytów, takie jak „Taniec z gwiazdami”, który pozwolił na krótkotrwałą popularność podupadającym gwiazdkom i ich instruktorom tańca, czy „Big Brother”, który pozwalał zwykłym ludziom stać się „znanymi” dzięki zaprzedaniu swojej prywatności”. W pracy opublikowane są również audycje z takich programów jak „Rozmowy w toku” prowadzone przez Ewę Drzyzgę.

„Znani z tego, że są znani” to pierwsza w Polsce tak rozbudowana publikacja poświęcona kulturze celebrities. Refleksje dotyczące celebrytów są oparte na bogatym i precyzyjnie opisanym materiale (przede wszystkim są to publikacje prasowe i programy telewizyjne). Niewątpliwą zaletą książki jest umieszczenie analizowanych zagadnień w szerokim kontekście społeczno-kulturowym. Pozwala to w miarę precyzyjnie nazwać poszczególne problemy.

Na uwagę zasługuje fakt, że autor nie tylko opisuje pewne zjawiska, ale i dogłębnie analizuje je, pokazuje mechanizmy nimi rządzące i ich przemiany, co sprawia, że książka staje się bardziej realna, interesująca, zachęca do refleksji. Godzic zwraca też między innymi uwagę na rozwój zjawiska celebrities i tego, jakie formy zaczyna przybierać .

Autor „Rozumieć telewizję” wyróżnia świat kreowany przez polskie tabloidy prasowe, które wyróżniają się wybitnym chamstwem, nieuczciwością i zakłamaniem wobec czytelników, tj. „Fakt” i „Super Express”, jak również pokazuje, jak tabloidy te łamią podstawowe zasady dziennikarstwa. Oczywiście, świat wyłaniający się z takich czasopism będzie pełen prostactw, brutalności, naiwności i zaciemnień. Co ciekawe – opiniotwórcze dzienniki łatwo ulegają tabloidyzaji, autor wspomina o specyfice „Gazety Wyborczej”, „Polityki”, „Nie”, „Newsweeka”, „Tygodnika Powszechnego”. Jednak przede wszystkim uwrażliwia na wielość i różnorodność mediów, uwrażliwiając jednocześnie na wielość i różnorodność opinii i – co najważniejsze – dąży do rozbudzenia w odbiorcach krytycznego zdystansowania wobec tego, czym zasypują ich media. Zresztą wydaje się, że myśl o przekonaniu Polaków do doskonalenia umiejętności krytycznej analizy tekstów medialnych przyświeca Godzicowi od pierwszych jego publikacji wokół telewizji.

Medioznawca podaje również przykład programu „Magiel towarzyski”, w którym prowadzący Karolina Korwin – Piotrowska i Tomasz Kin – krytykują i oceniają zachowania celebrytów, a sami są wytworami medialnymi, o których pisze się w gazetach i na portalach plotkarskich. Autor zauważa tu więc pewien paradoks i go dogłębnie opisuje.

Podane przez Godzica rozróżnienia, np. pomiędzy gwiazdami filmowymi a celebrytami bardzo się przydają. Granice pomiędzy różnymi zjawiskami z dziedziny popkultury ulegają bowiem zatarciu. Tabloidy i programy rozrywkowe tak silnie wpływają na świadomość konsumentów mediów, że dla części z nich inny świat zdaje się nie istnieć.

Autor twierdzi, że refleksja nad istotą zjawiska celebrities jest „podstawą do zrozumienia dynamiki mechanizmów kultury, w której żyjemy; że celebrities nie błyszczą na peryferiach kultury, ale w samym jej centrum; że nie są żałosnym marginesem, ale esencją kultury, jakiejkolwiek kultury – także wysokiej, także wtedy, gdy ta z jakichś powodów jest obrażona na jej popularną odmianę”. Autor konsekwentnie udowadnia tę na pozór kontrowersyjną tezę. Jest zdania, że celebrities tworzą nową sferę publiczną, a także są wytworem przemysłu kulturowego i w tym sensie stanowią również zagadnienie o charakterze ekonomicznym.

Wiesław Godzic przekonuje, że potrzebne jest bliższe przyjrzenie się ludziom i zjawiskom, które dla znacznej części społeczeństwa wiele znaczą. Medioznawca uważa, że choć celebryta nie jest wielkim człowiekiem, a jedynie głośnym nazwiskiem, to może zaktywizować masy do pozytywnych działań.

„Znani z tego, że są znani” jest pełną, bogatą i dość wyczerpującą pracą przedstawiającą dzisiejszą kulturę tabloidową i jej bohaterów. Napisana na podstawie bardzo dużej ilości materiału, głębokich analiz staje się głównym źródłem informacji, praktycznie rzecz biorąc – podręcznikiem na temat osób znanych. Godzic postrzega w nim świat celebrytów pod różnymi względami, potrafi ocenić wszystko obiektywnie i z każdej możliwej perspektywy. Dzięki takiej wielości przykładów, na których opiera się autor oraz dużej ilości punktów widzenia, publikacja wydaje się być realna, bezpośrednia i obnażająca całą prawdę na temat dzisiejszej kultury masowej. Niektórzy mogą odbierać ją nieco kontrowersyjnie, gdyż medioznawca bez skrępowania wyraża swoje poglądy, czasami puszczając wodze fantazji (bez dwóch zdań przyznając się do tego!) , jednak ja osobiście uważam, że książka na tym wiele zyskuje, ponieważ staje się intrygująca, czasem ironiczna i bardzo interesująca zarazem.

Godzic Wiesław, (2007). Znani z tego, że są znani. Celebryci w kulturze tabloidów, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne

Napisano w Bez kategorii Tagi:
One comment on “Wiesław Godzic – Znani z tego, że są znani. Celebryci w kulturze tabloidów.
1 Pingi/Trackbacki dla "Wiesław Godzic – Znani z tego, że są znani. Celebryci w kulturze tabloidów."
  1. […] Znani z tego, że są znani. Celebryci w kulturze tabloidów, Wiesław Godzic – Paulina Maiwald […]

Dodaj komentarz